พากย์คลิปวิดีโอสั้นเป็นภาษาไทย: จากซับไตเติลสู่การคงน้ำเสียงต้นฉบับ
การทำคลิปสั้นขายสินค้าภาษาจีนให้เป็นฉบับภาษาไทยต้องทำมากกว่าแค่การแปล คำแปลต้องพูดจบภายในเวลาเดิม เสียงพูดควรคงน้ำเสียงของคนเดิม ซับไตเติลต้องจัดวางบนจอได้พอดี และรูปปากต้องขยับตรงกับเสียงพากย์อย่างแนบเนียน บทความนี้เล่าตามลำดับการประมวลผลว่าวิดีโอหนึ่งคลิปต้องผ่านขั้นตอนใดบ้างจากภาษาจีนเป็นภาษาไทย และแต่ละขั้นมีจุดไหนที่มักผิดพลาด
1. หกขั้นตอน
วิดีโอหนึ่งคลิปผ่านขั้นตอนเหล่านี้ตั้งแต่อัปโหลดจนได้ไฟล์สำเร็จ:
- อัปโหลด: ส่งวิดีโอไปที่เซิร์ฟเวอร์
- ถอดเสียงพูด: ได้ไทม์ไลน์ระดับประโยคและแยกผู้พูด
- แปล: คงคำศัพท์เฉพาะ และคุมความยาวของคำแปล
- พากย์ด้วยเสียงโคลน: ผู้พูดแต่ละคนคงเสียงเดิมของตัวเอง
- ลิปซิงก์: ปรับรูปปากให้ตรงกับเสียงใหม่
- รวมเสียงและส่งออก: ผสมเสียง ฝังซับไตเติลลงในวิดีโอ และได้ไฟล์วิดีโอสำเร็จ
ขั้นหลังต่อยอดจากผลของขั้นก่อน ถ้าพบปัญหา ให้ย้อนไปแก้ที่ขั้นที่เป็นต้นเหตุ อย่าไปแก้ปะชุนในขั้นหลัง
2. เตรียมวิดีโอต้นฉบับก่อน
สภาพของวิดีโอต้นฉบับกำหนดผลลัพธ์ไปแล้วครึ่งหนึ่ง:
- เสียงพูดต้องชัด ถ้าเพลงพื้นหลังกลบเสียงพูด การถอดเสียงจะผิดพลาด ถ้ามีฉบับที่เป็นเสียงบรรยายล้วนไม่มีเพลง ให้ใช้ฉบับนั้น
- ในแต่ละช่วงเวลาควรมีคนพูดเพียงคนเดียว การพูดแทรกกันทำให้การแยกผู้พูดและการโคลนเสียงไม่นิ่ง
- ถ้าต้องการลิปซิงก์ ให้ใบหน้าหันเข้ากล้องและไม่มีอะไรบังปาก
ก่อนประมวลผลทั้งคลิป ให้เลือกช่วงยาวสิบกว่าวินาทีที่มีผู้พูดสองคน แล้วรันผ่านทุกขั้นตอนหนึ่งรอบ ปัญหาเรื่องการถอดเสียง การแปล การพากย์ และซับไตเติล มองเห็นได้ภายในไม่กี่นาทีบนช่วงสั้น ๆ แก้ให้เรียบร้อยแล้วค่อยประมวลผลทั้งคลิป
3. ถอดเสียง: ไทม์ไลน์ระดับประโยค
ขั้นแรกคือการถอดเสียง ผลที่ได้คือข้อความของแต่ละประโยค ไทม์ไลน์ และข้อมูลว่าใครเป็นผู้พูด ไทม์ไลน์คือโครงของทุกขั้นหลังจากนี้ คำแปลของแต่ละประโยคต้องกลับไปอยู่ในช่วงเวลาของประโยคเดิม
ขอบเขตประโยคที่การถอดเสียงให้มาไม่จำเป็นต้องเป็นขอบเขตซับไตเติลที่เหมาะเสมอไป ประโยคที่ยาวเกินไปควรแยก ส่วนประโยคเศษสั้น ๆ ควรรวมกัน เพราะการแปลทำทีละประโยค การตัดประโยคครบถ้วนแค่ไหนส่งผลต่อความลื่นไหลของคำแปลโดยตรง
ในวิดีโอขายสินค้า สิ่งที่ผิดบ่อยที่สุดคือชื่อแบรนด์ รหัสรุ่น และตัวเลข ให้ตรวจทีละจุดในซับไตเติลก่อนพากย์ แก้หนึ่งตัวอักษรในขั้นนี้ถูกกว่าแก้ในวิดีโอที่เสร็จแล้วมาก
4. แปล: คำศัพท์ตรงกัน ความยาวคุมได้
ขั้นแปลทำสองเรื่อง คือคงคำศัพท์เฉพาะ และคุมความยาวของคำแปล
เรื่องคำศัพท์ ชื่อแบรนด์ ชื่อผลิตภัณฑ์ และรหัสรุ่น ควรคงไว้ตามเดิม หรือกำหนดคำแปลเดียวที่ใช้ตลอดทั้งวิดีโอ
เรื่องความยาวต้องใส่ใจมากกว่า ภาษาจีนหนึ่งตัวอักษรคือหนึ่งพยางค์และสื่อความหมายได้มาก ความหมายเดียวกันเมื่อแปลเป็นภาษาไทยจึงมักต้องใช้พยางค์มากกว่า และใช้เวลาพูดนานกว่า ถ้าคำแปลยาวเกินไป ขั้นพากย์ทำได้เพียงเร่งความเร็วเสียง และเมื่อพูดเร็วเกินไปก็ฟังไม่เป็นธรรมชาติ
วิดีโอขายสินค้ายังมีเนื้อหาอีกกลุ่มที่ควรตัดสินใจล่วงหน้า คือราคา สกุลเงิน หน่วยของสเปก และถ้อยคำโปรโมชัน จะเปลี่ยนเป็นแบบที่ผู้ชมชาวไทยคุ้นเคยหรือไม่ เป็นเรื่องที่การแปลตัดสินแทนคุณไม่ได้ ให้เขียนข้อสรุปลงในรายการคำศัพท์ คำแปลจะได้คงเส้นคงวา
ดังนั้นเมื่อคำแปลยาวเกินไป ให้เขียนใหม่ก่อน: ตัดคำซ้ำที่เป็นภาษาพูดออก แยกประโยคยาวเป็นสองประโยคสั้น ใช้คำพูดที่กระชับขึ้น อะไรที่แก้ได้ในขั้นแปลก็อย่าทิ้งไปแก้ในขั้นพากย์
5. พากย์ด้วยเสียงโคลน: ผู้พูดแต่ละคนคงเสียงของตัวเอง
การพากย์ด้วยเสียงโคลนจะดึงเสียงอ้างอิงของผู้พูดแต่ละคนจากวิดีโอต้นฉบับ แล้วอ่านคำแปลภาษาไทยด้วยเสียงนั้น
ข้อกำหนดของช่วงเสียงอ้างอิงเหมือนกับการโคลนเสียงแบบเดี่ยว ๆ คือมีคนพูดคนเดียว เงียบ ไม่มีเพลงพื้นหลัง และจังหวะการพูดเป็นธรรมชาติ ถ้าผู้พูดคนหนึ่งมีแต่ช่วงที่ถูกเพลงกลบ เสียงที่ได้จะด้อยลง วิธีอัดตัวอย่างเสียงดูได้ในบทความ “โคลนเสียงจากตัวอย่างเสียง 8 วินาที: เคล็ดลับการอัดเสียง”
ความเป็นธรรมชาติของเสียงพากย์วัดด้วยคะแนนเฉลี่ยความเห็นของผู้ฟัง (MOS) เต็ม 5 คะแนนแบบข้ามภาษา ดูตัวเลขได้ที่แถบตัวชี้วัดในหน้าแปลและพากย์วิดีโอ
6. จัดความยาวให้ตรงกัน
เสียงพากย์ภาษาไทยทุกประโยคต้องพูดจบภายในช่วงเวลาของประโยคเดิม ไม่เช่นนั้นเสียงกับภาพจะเหลื่อมกัน
เวลาจัดเสียงพากย์หนึ่งประโยค ให้คำนวณอัตราส่วนที่ต้องใช้ก่อน:
อัตราส่วน
= ความยาวตามธรรมชาติของเสียงพากย์ภาษาไทย
÷ ช่วงเวลาของประโยคเดิมอัตราส่วนไม่เกิน 1 แปลว่าใส่ได้พอดี และหลังประโยคจะเหลือช่วงหยุดสั้น ๆ อัตราส่วนมากกว่า 1 เล็กน้อยปรับได้ด้วยการเร่งความเร็วในช่วงที่ยังฟังเป็นธรรมชาติ หรือยืมช่องว่างระหว่างสองประโยคที่อยู่ติดกัน ถ้าอัตราส่วนมากกว่า 1 ชัดเจน ให้ย้อนกลับไปขั้นแปลแล้วเขียนประโยคนั้นใหม่
อย่าเร่งเสียงทั้งแทร็กเพื่อให้เวลาพอดี การเร่งทั้งหมดทำให้ทุกประโยคฟังดูเร่งรีบ ส่วนการเขียนใหม่แตะเฉพาะประโยคที่มีปัญหา
7. ลิปซิงก์
ลิปซิงก์คือการปรับรูปปากใหม่ให้ตรงกับเสียงพากย์ใหม่ เหมาะกับวิดีโอที่คนพูดหน้ากล้องและวิดีโอสัมภาษณ์
ถ้าปากของผู้พูดไม่ใช่จุดสนใจหลักของภาพ เช่น ภาพโคลสอัปสินค้าหรือภาพมือที่กำลังใช้งาน ลิปซิงก์ให้ประโยชน์น้อย ถ้าวิดีโอส่วนใหญ่เป็นภาพแบบนี้ จะไม่ทำลิปซิงก์ แล้วเปลี่ยนแค่แทร็กเสียงก็ได้
เมื่อประมวลผลเสร็จ ให้ดูสองจุด คือตอนเริ่มและตอนจบการพูด ปากเปิดเร็วเกินไปหรือค้างนานเกินไปหรือไม่ และตอนออกเสียงพยัญชนะที่ใช้ริมฝีปากทั้งสอง เช่น บ พ ม ริมฝีปากปิดสนิทหรือไม่ ภาพที่เห็นใบหน้าด้านข้าง ปากถูกบัง หรือปากเล็กมากในเฟรม ให้ประโยชน์น้อย ข้ามไปได้เลย
8. ซับไตเติลและการส่งออก
ขั้นสุดท้ายคือผสมแทร็กเสียง ฝังซับไตเติลลงในวิดีโอ และส่งออกวิดีโอสำเร็จ หรือจะดาวน์โหลดเฉพาะไฟล์ซับไตเติล SRT ไปใช้ในงานตัดต่อของคุณเองก็ได้
ตอนผสมเสียง เสียงพากย์ภาษาไทยควรดังใกล้เคียงกับเสียงพูดในต้นฉบับ ส่วนเพลงและเสียงบรรยากาศให้อยู่ตำแหน่งเดิม อย่าให้กลบเสียงพูด
ซับไตเติลต้องอยู่บนจอนานพอให้ผู้ชมอ่านทัน ความหมายเดียวกัน ซับไตเติลภาษาไทยมีจำนวนตัวอักษรมากกว่าภาษาจีนมาก จึงมักต้องแบ่งเป็นหลายท่อนที่สั้นลง
ซับไตเติลภาษาไทยยังต่างจากภาษาจีนอีกสองข้อ:
- ภาษาไทยเขียนไม่เว้นวรรคระหว่างคำ การขึ้นบรรทัดใหม่ต้องอยู่ระหว่างคำกับคำ ห้ามตัดกลางคำ และแต่ละบรรทัดไม่ควรยาวเกินไป
- วรรณยุกต์และสระบนซ้อนอยู่เหนือพยัญชนะ ถ้าระยะบรรทัดแคบเกินไปจะถูกตัดหาย ตอนฝังซับไตเติลลงในวิดีโอ ให้ใช้ฟอนต์ที่รองรับภาษาไทยและเว้นระยะบรรทัดมากกว่าภาษาจีนเล็กน้อย
9. ตรวจก่อนส่งมอบ
- ชื่อแบรนด์ รหัสรุ่น และตัวเลข อ่านถูกหรือไม่
- ทุกประโยคพูดจบภายในช่วงเวลาของประโยคเดิมหรือไม่
- เสียงของผู้พูดหลายคนปนกันหรือไม่
- ซับไตเติลมีคำผิดหรือไม่ และการขึ้นบรรทัดใหม่อยู่ที่ขอบเขตของคำหรือไม่
- เสียงพากย์กับเพลงพื้นหลังสมดุลกันหรือไม่
- ได้ให้เจ้าของภาษาไทยฟังตั้งแต่ต้นจนจบหรือยัง ไวยากรณ์ถูกไม่ได้แปลว่าฟังเป็นธรรมชาติ